Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – zakończenie obchodów w Nawojowej

Oficjalne obchody rozpoczęły się 1 marca na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Rejtana w Nowym Sączu, przy Krzyżu Sądeckich Żołnierzy Wyklętych upamiętniającym członków zbrojnego podziemia antykomunistycznego. Kontynuacją wydarzeń była druga część uroczystości zorganizowana w Nawojowej.

Spotkanie rozpoczęło się na Cmentarzu Parafialnym w Nawojowej przy pomniku podziemia niepodległościowego oraz grobie spoczywających tam partyzantów – Stanisława Pióry ps. „Emir” i Adolfa Cecura ps. „Lew”. W obecności pocztów sztandarowych oddano hołd poległym żołnierzom podziemia antykomunistycznego. Delegacje złożyły kwiaty i zapaliły znicze. W imieniu Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ kwiaty złożył dyrektor Andrzej Zarych.

Następnie uczestnicy wydarzenia udali się do sali widowiskowej Gminnego Ośrodka Kultury w Nawojowej, gdzie odbyło się spotkanie o charakterze refleksyjno-patriotycznym przygotowane przez uczniów Szkoły Podstawowej im. bł. Julii Rodzińskiej w Nawojowej. Po programie artystycznym wykład historyczny wygłosił dr Marcin Kasprzycki z Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie, autor licznych badań dotyczących podziemia niepodległościowego na Sądecczyźnie.

Po wykładzie głos zabrali zaproszeni goście: Patryk Wicher – poseł na Sejm RP, Iwona Sus – reprezentująca posła do Parlamentu Europejskiego Arkadiusza Mularczyka, oraz Stanisław Kiełbasa – wójt gminy Nawojowa. W wydarzeniu uczestniczyli również krewni Bronisława Bublika ps. „Żar”, partyzanta oddziału „Zemsta” związanego z Nawojową, oraz przedstawiciele rodziny Stadnickich. Obecny był także Bronisław Bublik z małżonką Ewą Bublik, co stanowiło ważny akcent związany z pielęgnowaniem pamięci o rodzinie Bublików i miejscach pamięci na terenie gminy Nawojowa. Spotkanie w Gminnym Ośrodku Kultury w Nawojowej poprowadził Jan Kulpa.

Kolejnym punktem programu była inscenizacja historyczna przygotowana w przestrzeni podzamcza w Nawojowej, przy budynku dawnego posterunku Milicji Obywatelskiej. Obiekt ten, należący niegdyś do zabudowań gospodarczo-administracyjnych majątku Stadnickich, w okresie powojennym został przystosowany do działalności funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa. Posterunek był ważnym punktem w realiach powojennej konspiracji antykomunistycznej i stał się celem akcji oddziałów podziemia niepodległościowego, m.in. oddziału „Żandarmerii AK” Stanisława Piszczka ps. „Okrzeja” w 1945 roku oraz oddziału „Zemsta” w 1946 roku.

Inscenizacja przywoływała wydarzenia związane z działalnością podziemia niepodległościowego na Sądecczyźnie. Pierwsza część widowiska przedstawiała historię Oddziału Partyzanckiego „Zemsta” dowodzonego przez Bronisława Bublika ps. „Żar”, którego działania zapisały się w historii lokalnej konspiracji.

Druga część widowiska nawiązywała do działalności oddziału „Żandarmeria” Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowców i miała charakter refleksyjny, poświęcony ofiarom represji komunistycznych wobec członków konspiracji. Przywołano tragiczne wydarzenia z 13 lipca 1949 roku, kiedy w miejscowości Kunów zginęli partyzanci: Julian Twardowski ps. „Rogacz”, Franciszek Mizgała ps. „Promień” oraz Kazimierz Mułka ps. „Szaman”. Jedynym ocalałym był Alojzy Legutko ps. „Arion”.

Widowisko zgromadziło liczne grono mieszkańców regionu, w tym wielu młodych widzów zainteresowanych historią najnowszą. Zwieńczeniem wydarzenia było spotkanie przy symbolicznej partyzanckiej watrze.


PATRONAT HONOROWY

Łukasz Smółka – Marszałek Województwa Małopolskiego
Tadeusz Zaremba – Starosta Nowosądecki