Galeria BWA JATKI

Profesjonalna Galeria Sztuki JATKI w Nowym Targu powstała w 1990 roku, natomiast działalność wystawiennicza rozpoczęła się we wrześniu 1991 roku (pod auspicjami Biura wystaw Artystycznych w Nowym Sączu) wystawą prac artystów nowotarskich. Obecnie działa jako Oddział Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu. Celem Galerii jest prezentacja i upowszechnianie profesjonalnej sztuki.
Siedzibą Galerii stał się budynek zwany popularnie „jatkami”. Nowotarżanie pamiętają, że były tam ongiś sklepy mięsne, czyli właśnie jatki. Jeśli jednak zechcielibyśmy sprawdzić ten fakt, historia otworzy przed nami bardzo ciekawe karty z życia tej części naszego miasta.

Przed 1990 rokiem znajdował się w budynku Jatek magazyn galanterii sprzedawanej w kioskach „Ruchu” – spis przechowywanych tam towarów to skompresowana historia gospodarki PRL: od szamponu marki „Szampon” przez rajstopy, papierosy np. „Klubowe” lub „Caro” po rolki szorstkiego, grubego papieru toaletowego, sprzedawane w swoim czasie spod lady.

Spis tych produktów to także, dla dzisiejszych 60. czy 70-latków, klucz do wspomnień z młodości, gdy na randki chodziło się z mgiełką zapachu „Być może” (panie) czy „Przemysławki” (panowie).

Przed 1954 rokiem budynek Jatek był terenem „bitwy o handel”: funkcjonowała w nim odziedziczona po Niemcach zlewnia mleka i sklep mleczarski. Oczywiście państwowy. A przed nim „baby” sprzedawały „z chodnika” mleko, jajka i śmietanę. No i kto przegrał tę konkurencję?

Czas wojny. W 1940 roku Aleksander Stromenger, wysiedleniec ze Żnina, na zlecenie Niemców przebudował wewnątrz budynek i zorganizował mleczarnię. Jednymi drzwiami przychodzili tam Niemcy – drugimi „chłopy z lasu”. Ta „mijanka” obfitowała w zdarzenia śmieszne i straszne. Uczestnicy tamtych wydarzeń zdążyli jeszcze opowiedzieć o nich, a ich relacje zostały umieszczone w książce Ludmiły Figiel pt. „Srebrne Jatki”.

Przed II wojną w budynku mieściło się sześć sklepików i magazyn. Jakie sklepy, czyje, czym w nich handlowano – odpowiedź na te pytania to część historii życia mieszkańców Nowego Targu, z których co piąty był Żydem. Starsi mieszkańcy naszego miasta pamiętają te sklepiki, a i w archiwach zachowały się po nich ślady.

Wydawałoby się, że czasy I wojny i wcześniejsze, jeśli chodzi o budynek Jatek, zniknęły już ze świadomości dzisiejszych nowotarżan, ale poszukiwania historyczne autorki „Srebrnych Jatek” odkrywają szczegóły świadczące o istnieniu karczmy. Dzisiaj wiemy, że powstałą ok. 1830 r., znamy nazwiska pierwszego i drugiego pokolenia karczmarzy, wiemy co łączy właścicieli karczmy z domem Markockich – dziś znana od dziesięcioleci cukiernia Dudów – i z np. Liceum im. S. Goszczyńskiego! Historie miłości splatają się z cesarskimi rozporządzeniami dotyczącymi wyszynku alkoholi, budową mostu na Czarnym Dunajcu i trochę (!) późniejszymi lekcjami biologii w nowotarskim liceum…

Wokół budynku wirowała historia miasta. Naprzeciwko, nad szpitalem dla ubogich, w latach 1906-13 dobudowano piętro dla OSP, parę kroków w bok gimnazjum (późniejsze Liceum), dalej bursę, jeszcze dale (ale po przeciwnej stronie, na wschód) budynek „Sokoła”, a w kierunku na północ – szpital im. Franciszka Józefa. W sąsiedztwie budynku Jatek stała mykwa, a parę kroków dalej – małą bożnica.

Ileż połączeń myśli, uczuć, interesów - i polityki – krzyżowało się w budynku, w którym była kolejno: karczma, sklepy, mleczarnia, magazyn – i na końcu – galeria sztuki! Taka mała galeria, która wystawiała np. Picassa czy Chagalla…

Galeria Sztuki BWA JATKI - powstała w sieci galerii Małopolskiego Biura Wystaw Artystycznych w Nowym Sączu, w 2010 roku włączona do Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu – skupia całkiem liczne środowisko artystyczne Podhala. Wernisaże odbywają się średnio co miesiąc, a raz do roku mają miejsce „Prezentacje Nowotarskie” – cykliczna wystawa prac artystów nowotarskich. W Jatkach wystawiają artyści z Polski, ale także i zagraniczni. Anglia, Belgia, Bułgaria, Chiny, Finlandia, Francja, Irlandia, Kosowo, Niemcy, Słowacja, Szkocja, Japonia i Włochy – to kraje, które znalazły się na liście Jatek, jako miejsca zamieszkania wystawiających w Galerii artystów. Najwięcej wystaw przywiozła Słowacja. Wielu artystów z Bańskiej Bystrzycy, Kieżmarku, Nitry, Popradu i Rużomberku łączą z Jatkami bardzo przyjazne uczucia.

I tak od szklaneczki wódki w karczmie, doszliśmy do lampki wina w czasie wernisażu... Piękno jest luksusem, a Jatki ofiarują go swoim gościom.
Ludmiła Figiel

Adres

Galeria Sztuki BWA JATKI
ul. Kościuszki 4
34-400 Nowy Targ

Godziny otwarcia ekspozycji

poniedziałek - piątek 10:00 - 17:00
sobota 10:00 - 14:00
niedziela nieczynne

Biura czynne od poniedziałku do piątku w godz. od 8:00 do 16:00

Bilety

normalny: 2 zł
ulgowy: 1 zł (uczniowie, studenci, emeryci i renciści)
specjalny: 1 zł/os. (osoby posiadające status działacza opozycji antykomunistycznej / za okazaniem legitymacji)

Na wernisaże wstęp wolny.