Edukacja Regionalna. Język, Literatura, Kultura
6 listopada 2026
-
43 zdjęcia
6 listopada 2026 r. w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu odbyła się konferencja naukowo-szkoleniowa pod nazwą EDUKACJA REGIONALNA. JĘZYK, LITERATURA, KULTURA, której głównym celem było ukazanie, w jaki sposób dorobek współczesnego językoznawstwa i literaturoznawstwa – ze szczególnym uwzględnieniem badań nad gwarami – może być wykorzystywany jako praktyczne narzędzie w pracy nauczycieli-regionalistów, animatorów kultury i instruktorów zespołów folklorystycznych.
Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli Witold Kozłowski – Wicemarszałek Województwa Małopolskiego, dr Gabriela Olszowska – Małopolski Kurator Oświaty, Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi oraz Julian Kowalczyk – prezes Związku Podhalan w Polsce. Założeniem konferencji było połączenie perspektywy naukowej z doświadczeniem praktyków. Pozwoliło to zarówno na prezentację wyników badań, jak i na wskazanie potencjału ich aplikacyjności w codziennych działaniach edukacyjno-animacyjnych w szkołach, placówkach kultury, zespołach folklorystycznych oraz społecznościach lokalnych.
Wydarzenie otworzył Piotr Gąsienica – Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ. Konferencja została podzielona na dwie wzajemnie uzupełniające się części. W pierwszej, głos zabrali przedstawiciele świata nauki. Prof. dr hab. Józef Kąś (Uniwersytet Jagielloński) przedstawił standard zapisu tekstów gwarowych, wykładając zebranym opracowane przez siebie zasady ortografii podhalańskiej. Dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel (Uniwersytet Jagielloński) podczas swojej prelekcji omówiła rolę gwar i dialektów w kontekście lokalnych praktyk tożsamościowych, natomiast dr Artur Żołądź (Uniwersytet Opolski) wprowadził zebranych w świat nazw własnych, swój wykład poświęcając temu, w jaki sposób opowiadać o regionie z perspektywy onomastyki.
Podczas drugiej części wydarzenia głos zabrali praktycy. Swoimi doświadczeniami podzielili się nauczyciele-regionaliści, animatorzy kultury, instruktorzy zespołów folklorystycznych oraz przedstawiciele instytucji oświatowych. Wśród prelegentów znaleźli się przedstawiciele Kuratorium Oświaty w Krakowie (mgr Aniela Kasiniak), Związku Podhalan w Polsce (mgr Anna Jakubiec), Gminnej Biblioteki Publicznej w Lipnicy Wielkiej (mgr Robert Kowalczyk), Instytutu Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich (mgr Anna Trebunia-Wyrostek) oraz Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi (mgr Agnieszka Brodowska).
Taki układ pozwolił na bezpośrednie zestawienie wiedzy i metod wypracowanych w środowisku naukowym z doświadczeniami osób pracujących z dziećmi, młodzieżą, dorosłymi i społecznościami lokalnymi. Wydarzenie stało się nie tylko forum prezentacji wyników badań naukowych, lecz także miejscem wymiany doświadczeń i tworzenia praktycznych rozwiązań służących edukacji regionalnej. Ważnym rezultatem spotkania jest wzmocnienie współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym, a instytucjami kultury, szkołami, zespołami folklorystycznymi i lokalnymi społecznościami, co sprawi, że wiedza o gwarach i literaturze regionalnej będzie skuteczniej przekładana na praktykę edukacyjną i animacyjną.